| Polski Fiat 125p | |
|---|---|
 |
|
| Inne nazwy | FSO 125p, FSO 1500, FSO 1300, FSO Polda, FSO Montana, FSO Arizona, FSO Classic, Duży Fiat |
| Producent | Polski Fiat, FSO |
| Premiera | 1967 |
| Okres produkcji | 28 listopada 1967 - 29 czerwca 1991 |
| Miejsce produkcji | Warszawa  PolskaKair  Egipt (Nasr) |
| Poprzednik | FSO Warszawa |
| Następca | FSO Polonez 1500 |
| Typy nadwozia | podstawowe: sedan, kombi pozostałe: pick-up, limuzyna, limuzyna kabriolet,kabriolet, turystyczny |
| Silniki | podstawowe: 1300, 1500 pozostałe: 1600, 1800, 2000 |
| Skrzynia biegów | 4-biegowa (1967-1988), 5-biegowa (1988-1991) |
| Masa własna | 970 kg |
| Pokrewne | Fiat 1300/1500, Fiat 124, Fiat 125, |
| Podobne | FSO Polonez 1500, Łada 2101, Łada 2107 |
Polski Fiat 125p – samochód osobowy produkowany w FSO na Żeraniu od 28 listopada 1967 do 29 czerwca 1991 na podstawie umowy licencyjnej z włoską firmą FIAT z 1965 roku. Po wygaśnięciu licencji od 1983 nosił nazwę FSO 1500 lub FSO 125P .
Spis treści |
edytuj Historia
Powrót Polskiego Fiata nastąpił po 26 letniej przerwie (po Polskim Fiacie 508). W tym okresie wiele się zmieniło na świecie, zarówno w konstrukcjach samochodów, jak i w metodach ich wytwarzania. Koncerny samochodowe, przeznaczając olbrzymie środki na badania i rozwój konstrukcji, dokonały wielkiego postępu technicznego. Sprzyjała temu koniunktura światowa i ogólny pęd do motoryzacji. Ilustrują to wyraźnie liczby: podczas gdy w roku 1938 w ośmiu najbardziej zmotoryzowanych krajach świata ( USA, W.Brytania, Francja, Niemcy, Kanada, Włochy, Szwecja i Japonia) liczba zarejestrowanych pojazdów mechanicznych wynosi niewiele ponad 28 milionów, to w roku 1965 wzrasta ona do 145 milionów!
Koncepcja rozwoju przemysłu motoryzacyjnego w Polsce rodziła się nie bez poważnych trudności. Grono ludzi obdarzonych umiejętnością spojrzenia w przyszłość motoryzacji oraz zdających sobie sprawę, jak istotną rolę odgrywa ten przemysł w rozwoju wielu dziedzin gospodarki i w kwestii zatrudnienia, musiało pokonać niemałe opory, aby wreszcie uzyskać zrozumienie i poparcie dla inicjatywy zmierzającej do rozwoju przemysłu samochodów osobowych w oparciu o współpracę z którymś z czołowych producentów światowych. W połowie roku 1965 ówczesny dyrektor naczelny Zjednoczenia Przemysłu Motoryzacyjnego, Tadeusz Wrzaszczyk wraz ze swoimi najbliższymi współpracownikami - zastępcą do spraw technicznych Andrzejem Jedynakiem, zastępcą do spraw eksportu Andrzejem Góreckim oraz ówczesnym dyrektorem FSO Witoldem Drylem - przystąpili do konkretnych działań mających na celu rozbudowę Fabryki Samochodów Osobowych na Żeraniu i uruchomienie w niej produkcji nowoczesnego modelu samochodu.
Rozglądając się w poszukiwaniu potencjalnego partnera współpracy, nie przypadkiem skierowano wzrok w stronę Turynu. Fiat dokonał w ciągu ostatniego ćwierćwiecza ogromnego skoku naprzód, stając się jednym z potentatów światowego przemysłu samochodowego. Jest wreszcie istotna sprawa - tradycji współpracy. (...)
W dniu 22 grudnia 1965 roku zawarta została między Fiatem a Motoimportem - centralą handlu zagranicznego reprezentującą wówczas polski przemysł motoryzacyjny (której działalność przejął następnie utworzony w 1968 roku POL-MOT) - umowa licencyjna na uruchomienie w Fabryce Samochodów Osobowych na Żeraniu produkcji nowoczesnego samochodu osobowego. Wybór padł na samochód, którego część mechaniczna wywodzi się z produkowanego w Turynie Fiata 1300/1500, karoseria wzięta została z modelu 125, którego wypuszczenie na rynek nastąpiło w 1967. Nowy samochód więc nie miał odpowiednika wśród produkowanych w Turynie, ułatwiło to uzyskanie ważnych dla strony polskiej uprawnień eksportowych na rynki zachodnie.
Termin uruchomienia montażu - rok 1967 - jest tak krótki, że w Turynie są poważne zaniepokojeni. Dodatkową trudnością techniczną jest to, że konstrukcja nadwozia samochodu 125 nie jest jeszcze przez Fiata do końca dopracowana z uwagi na wspomniany termin uruchomienia produkcji. Ale gra warta była świeczki, chodziło bowiem o to, żeby nowy samochód z Żerania został wypuszczony tylko parę miesięcy później od turyńskiego 125. Towarzyszyła temu poważna reorganizacja całego polskiego przemysłu motoryzacyjnego, polegająca głównie na specjalizacji poszczególnych zakładów kooperujących z FSO. W kwietniu 1966 roku rozpoczęło pracę biuro Motoimprotu w Turynie, mające za zadanie koordynację współpracy technicznej i handlowej między zainteresowanymi przedsiębiorstwami polskimi a biurami Fiata. W drugiej połowie 1966 roku rozpoczęła się przeprowadzana na szeroką skalę akcja szkoleniowa polskich techników w zakładach Fiata i jego kooperantów.
Kiedy w dniu 28 listopada 1967 roku zeszły z taśmy montażowej na Żeraniu pierwsze Polskie Fiaty 125p, specjaliści włoscy uznali to za rekordowe tempo uruchomienia produkcji samochodu w historii swojej działalności licencyjnej. Tymczasem już w roku 1968 opuściło FSO 7101 Polskich Fiatów, w każdym z następnych 3 lat następowało podwojenie produkcji w stosunku do roku poprzedniego. W ten sposób w roku 1971 produkcja przekroczyła 60.000 sztuk wozów.
Ruszył eksport. Najpierw do krajów socjalistycznych, z których 3 - Jugosławia, CSRS i Węgry stały się największymi i regularnymi odbiorcami. Potem także Polskie Fiaty pojawiają się na szosach całej Europy, nie wyłączając Islandii czy Wysp Kanaryjskich. Zwiększa się z czasem udział w eksporcie krajów pozaeuropejskich: duże dostawy kierowane są do Iraku, Pakistanu, Egiptu, Libanu i innych krajów Trzeciego Świata. Kilka krajów uruchomiło nawet montownie Polskich Fiatów. FSO dostarczała tam tzw. standardy, czyli niezmontowane zespoły samochodowe, przy czym niektóre części nie są objęte dostawą z Polski i pochodzą z produkcji lokalnej kraju przeznaczenia. Tak było w Egipcie i Kolumbii, potem z Indonezją i Tajlandią.
A w roku 1975 wszedł w marcu nowy model, nazwany potocznie MR który poprawił wygląd podstarzałego już polskiego fiata 125p. Roczniki 1975 i z początku 1976 charakteryzowały się świetnym tylnym mostem jugosłowiańskim. który w połowie 1976 zastąpiono niedopracowanym mostem FSO-wskim. Po 1977 roku fiaty zaczęły tracić swój dawny urok, a egzemplarze po 1983 roku są bardzo tandetnie wykonane. W roku 1978 wprowadzono na rynek następcę PF 125p – Poloneza. Duży Fiat miał być wycofany do roku 1982, tak przewidywały plany. Jednak 13 grudnia 1981 wprowadzono w Polsce stan wojenny. Produkcja spadła z 70 000 125p rocznie do 40 000, a i fabryka mocno przy tym ucierpiała. 1 stycznia 1983 roku wygasła umowa licencyjna między Fiatem a FSO w związku z tym musiano zmienić nazwę auta na FSO 125p.
Ostatni egzemplarz wyprodukowano 29 czerwca 1991. Ogółem w FSO wyprodukowano 1 445 700 tych aut.[1]
Źródło - Andrzej Władyka 'Fiat' z 1977r.
edytuj Modele
Najważniejsze modernizacje w 1973 r.(MR'73) w 1975 (MR'75) i w 1981 (C) wersja zubożona, przeznaczona na rynek krajowy. Podstawowe silniki o pojemności skokowej 1300 (1295 ccm) i 1500 (1481 ccm) pochodziły z włoskiego modelu FIAT-a 1300/1500. Wersje rajdowe Akropolis i Monte Carlo z silnikami 1800 i 1600 ccm pochodzącymi z Fiata 132 oraz wersja z silnikiem diesla 1600 ccm pochodzącym z VW Golf (ok. 100 sztuk). Nadwozia w wersjach sedan, kombi, pick-up, w niewielkich seriach również 6-drzwiowe sedan , kombi i Cabrio. Pracowano również nad prototypem wersji coupé, jednak prace nad nim przerwano. Nie należy utożsamiać go z Fiatem 125, ponieważ technicznie były to dwie różne konstrukcje. Przez 23 lata produkcji fabrykę na Żeraniu opuściło 1 445 699 aut. (Ostatni egzemplarz tego samochodu zjechał z taśmy 29 czerwca 1991 r.). Fiat 125p w wersji CC pobił trzy rekordy prędkości w jeździe długodystansowej na 25.000 km, na 50.000 km i na 25.000 mil.
Powstał prototyp o nazwie 125p GTJ przeznaczony do wyścigów. Wyróżniał się monstrualnym spoilerem tylnym, spoilerem przednim, poszerzeniami, wyczynowym zawieszeniem, i silnikiem 2.0 z fiata 132.
edytuj Nazwy eksportowe
- Polski Fiat 125px (Francja)
- FSO Polda (Dania)
- FSO Montana Break (Francja)
- FSO Arizona Pickup (Francja)
- FSO Classic/ Classic Estate (Holandia)
- FSO 1300/1500
edytuj Dane techniczne
- Rodzaj silnika czterosuwowy benzynowy
- Liczba i układ cyl. 4 w układzie rzędowym
- Pojemność silników/moc
- 1295 /1300/cm3/65 KM
- 1481 /1500/cm3/75 KM
- 1481 /1500/cm3/82 KM wersja AB wzmocniona
- 1598 /1600/cm3/87 KM wersja CB
- Moment obrotowy
- 1500AA/75KM/115Nm przy 3200 obr/min
- 1500AB/82KM/114Nm przy 3400 obr/min
- 1600CB/87KM/132Nm przy 3800 obr/min
- Prędkość obrotowa przy maksymalnej mocy
- sil.1300 - 5400 obr/min
- sil.1500 - 5400 obr/min
- Kolejność zapłonu 1 - 3 - 4 - 2
- Liczba biegów 4 + wsteczny , skrzynie 5. biegowe montowano po 1985 r
- Przeniesienie napędu na koła tylne
- Opony 5,60 SR -13 (dziś 165/80x13)
- Ciśnienie w oponach przód 0,17 MPa, tył 0,19 MPa
- Masa samochodu got. do jazdy 1040 kg
- Masa całkowita 1420 kg
- Maksymalna masa przyczepy bez ham. - 500 kg, z ham. - 1000kg
- Zdolność pokonywania wzniesień
- silnik 1300
bieg I 35% II 20% III 13% IV 6% wsteczny 36%
-
- silnik 1500
bieg I 41% II 23% III 14% IV 8% wsteczny 42%
- Wymiary w mm dł./szer./wys. - 4226/1630/1440
- Rozstaw osi w mm 2506
- Rozstaw kół przód/tył w mm 1298/1275
- Hamulce przód i tył tarczowe
- Poj. zbiornika paliwa 45 l
- Zużycie paliwa średnie
- 1300 - 8,2 l/100 km
- 1500 - 8,5 l/100 km
- nadwozie samonośne, 5-miejscowe, 4-drzwiowe, metalowe
- silnik 4-suwowy, 4-cylindrowy, rzędowy, chłodzony cieczą, umieszczony z przodu napędza koła tylne
- średnica cylindrów x skok tłoka/poj. skokowa - 72 x 79,5 mm/1295 cm3 oraz 77 x 79,5 mm/1481
- moc maksymalna 65 KM - DIN przy 5600 obr/min
- stopień sprężania 8,8:1
- skrzynka przekładniowa 4-biegowa, całkowicie synchronizowana, sterowana dźwignią umieszczoną w podłodze
- zawieszenie przednie; górne i dolne, trójkątne wahacze poprzeczne, sprężyny śrubowe, amortyzatory teleskopowe, stabilizator, drążki reakcyjne
- zawieszenie tylne; sztywna oś tylna, dwa wzdłużne resory 2-piórowe, amortyzatory teleskopowe, drążki reakcyjne
- hamulce dwuobwodowe ze wspomaganiem, tarczowe na 4 koła, korektor siły hamowania przy osi tylnej, hamulec ręczny mechaniczny na koła tylne
- ogumienie o wymiarach 165S-13
- masa własna pojazdu - 970 kg
- prędkość maksymalna - 155 km/h
- przyśpieszenie 0-100 km/h ok. 14 sek. zależne od przełożenia dyferencjału
- zużycie paliwa 10 l/100 km przy szybkości 110 km/h
edytuj Poziom produkcji
| Rok | Produkcja | Rok | Produkcja | Rok | Produkcja | Rok | Produkcja | Rok | Produkcja | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1967 | ? | 1972 | 59 728 | 1977 | 104 432 | 1982 | 47 715 | 1987 | 57 624 | ||||
| 1968 | 7 101 | 1973 | 82 853 | 1978 | 98 075 | 1983 | 58 005 | 1988 | 44 842 | ||||
| 1969 | 14 736 | 1974 | 104 381 | 1979 | 84 858 | 1984 | 61 029 | 1989 | 28 033 | ||||
| 1970 | 31 986 | 1975 | 114 327 | 1980 | 69 649 | 1985 | 61 212 | 1990 | 28 077 | ||||
| 1971 | 52 352 | 1976 | 116 940 | 1981 | 52 448 | 1986 | 60 588 | 1991 | 4 709 |
edytuj Ciekawostki
- Fiat 125p "Jamnik" - specjalna przedłużana, 7-osobowa, 6-drzwiowa wersja Polskiego Fiata 125p, wykonana z okazji otwarcia Trasy Łazienkowskiej w Warszawie 22 lipca 1974r. Pomysłodawcą projektu byli Inż. Stanisław Łukaszewicz i Czesław Piechur. Projekt był przygotowywany w ścisłej tajemnicy. Fiaty "Jamniki" budowane były z 2 "normalnych" wersji kombi Fiata 125p poprzez zespawanie 2 karoserii, wzmocnienie podłogi, wydłużenie wału napędowego. Z modelu 125p Kombi wykorzystano zawieszenie ze względu na większą wytrzymałość. Jamniki zamawiane były również do celów turystycznych zarówno w wersji cabrio jak i ze sztywnym dachem przez biura turystyczne "Syrena" i "Wisła". Od 1979 Budowano też Polonezy "Jamniki". Do dzisiaj w prywatnych kolekcjach zachowało się niestety niewiele egzemplarzy tego niezwykłego pojazdu
- W czerwcu 1973 roku ośmioosobowa grupa pod przywództwem Sobiesława Zasady pobiła na tym samochodzie trzy rekordy świata w jeździe długodystansowej na: 25000 km, 25000 mil i 50000 km.
- Polski Fiat 125p był bohaterem serialu Zmiennicy, w którym zagrał jako taksówka WPT numer "1313".
- Pospolicie nazywany "dużym Fiatem" (w odróżnieniu od "małego Fiata" Polski Fiat 126p), "kanciakiem" lub "kantem" (ze względu na kanciaste powierzchnie blach), "kredensem" i bandziorem (ze względu na masywność bryły).
- Polski Fiat 125p był też bohaterem serialu 07 zgłoś się gdzie prowadził Bronisław Cieślak jako Porucznik Borewicz.
- Polski Fiat 125p jest bohaterem serialu komediowego 39 i pół w którym gra rolę "Kazika"
edytuj Zobacz też
edytuj Linki zewnętrzne
- Prototypowe i seryjne auta PRL - Fiat 125p
- Polski Fiat 125p - www.fiat125p.pl - modele 1967-1991
- Polski Fiat 125p - klasyczne modele 1967-1975
