Kaszuby (kasz. Kaszëbë lub Kaszëbskô) - kraina historyczna w Polsce, będąca częścią Pomorza, którą zamieszkują Kaszubi (autochtoniczni Pomorzanie) - zachodniosłowiańska grupa etniczna, którą cechuje specyficzny język kaszubski i wyraźnie zaznaczone poczucie odrębności.
Spis treści |
edytuj Położenie geograficzne współczesnych Kaszub
Główne miasta Kaszub, w których kultywuje się tradycje i język kaszubski to Wejherowo, Kartuzy, Puck, Chojnice, Kościerzyna. Gdańsk jest siedzibą najważniejszych organizacji kaszubskich.
W sprawie tego, które miasto jest stolicą Kaszub istnieją liczne kontrowersje. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, wydany w 1880 roku, uznawał miasto Wejherowo za stolicę „ziemi kaszubskiej”[1]. Współcześnie jako stolicę Kaszub określa się Gdańsk[2]. Natomiast Kartuzy uznawane są za centrum Szwajcarii Kaszubskiej[3][4].
Według kryteriów etnicznych, które przyjął dr Jan Mordawski, pracownik Uniwersytetu Gdańskiego, w swym opracowaniu Geografia współczesnych Kaszub - Gdańsk 1999, wliczając w obręb Kaszub jednostki terytorialne, w których Kaszubi stanowią co najmniej 1/3 populacji, jak i aglomeracje zamieszkiwane przez dużą ich ilość, terytorium Kaszub obejmuje 43 gminy województwa pomorskiego w powiatach:
- Powiat pucki: 1. Miasto Hel, 2. Gmina miejska Jastarnia, 3. Miasto Puck, 4. Gmina Puck, 5. Gmina Władysławowo, 6. Gmina Kosakowo, 7. Gmina Krokowa.
- Powiat wejherowski: 1. Miasto Reda, 2. Miasto Rumia, 3. Miasto i gmina Wejherowo, 4. Część gminy Choczewo, 5. Gmina Gniewino, 6. Gmina Linia, 7. Gmina Luzino, 8. Gmina Łęczyce, 9. Gmina Szemud.
- Powiat lęborski: 1. Część gminy Cewice.
- Powiat bytowski: 1. Miasto i gmina Bytów, 2. Gmina Czarna Dąbrówka, 3. Gmina Lipnica, 4. Gmina Parchowo, 5. Gmina Studzienice, 6. Gmina Tuchomie.
- Powiat kartuski: 1. Miasto i gmina Kartuzy, 2. Miasto i gmina Żukowo, 3. Gmina Chmielno, 4. Gmina Przodkowo, 5. Gmina Sulęczyno, 6. Gmina Sierakowice, 7. Gmina Somonino, 8. Gmina Stężyca.
- Powiat kościerski: 1. Miasto i gmina Kościerzyna, 2. Gmina Dziemiany, 3. Część gminy Karsin, 4. Gmina Lipusz, 6. Część gminy Nowa Karczma.
- Powiat chojnicki: 1.Miasto i gmina Brusy, 2. Północna część gminy Chojnice - , 3. Gmina Konarzyny.
- Powiat człuchowski: 1. Część gminy Przechlewo.
- Miasta: Gdańsk (z wyjątkiem jego wschodniej części), Gdynia, Sopot - w których mieszka łącznie około 70 000 Kaszubów.
W takich granicach Kaszuby obejmują obecnie około 6 200 km².
edytuj Regiony Kaszub
Tradycyjnie Kaszuby dzieli się na 5 regionów kulturowo-językowych:
1. Norda - obszar północnokaszubskich dialektów (powiaty: pucki, wejherowski)
2. Westrzódk - obszar wschodniokaszubskich dialektów (powiat kartuski)
3. Pôłnié - obszar południowokaszubskich dialektów (część powiatów kościerskiego, chojnickiego i tucholskiego)
4. Zôpôd - obszary należące przed II wojną światową do Niemiec, z niewielkim procentowym udziałem ludności kaszubskiej (powiaty lęborski i częściowo bytowski)
5. Trzëgard - Trójmiasto.
edytuj Własne media
- Express kaszubski- gazeta lokalna wydawana w Kartuzach
- Òdroda- nieregularnik kaszubskojęzyczny, wydawany w latach 1999 - 2006
- Pomerania - miesięcznik społeczno-kulturalny wydawany od 1963 r. przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie
- Radio Kaszëbë - pierwsza w historii kaszubskojęzyczna rozgłośnia radiowa, działająca od grudnia 2004 r.
- Na bôtach ë w borach - kaszubskojęzyczny magazyn radiowy Radia Gdańsk
- Rodnô Zemia - Magazyn kaszubskojęzyczny nadawany na antenie TVP INFO.
edytuj Ciekawostki
- Na początku XX wieku, na stosunkowo małym obszarze, rozróżniano 20 głównych dialektów języka kaszubskiego, z ponad 70 poddialektami [5].
edytuj Zobacz też
edytuj Linki zewnętrzne
- Kaszubska Wikipedia
- Kaszuby zapraszają
- Kaszuby - historia i stan obecny regionu
- Mapy z prawdopodobnym zasięgiem języka kaszubskiego na przestrzeni wieków
- Ziemia Wejherowska
- Dziedzictwo Kulturowe Północnych Kaszub
edytuj Przypisy
- ↑ zob. [1]
- ↑ zjazd, Marek Adamkowicz, (ZA): X Jubileuszowy Zjazd Kaszubów - z wszystkich stron do Gdańska. Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie/NaszeMiasto.pl, 11 lipca 2008. [dostęp 2 listopada 2008].
- ↑ Andrzej Niziołek: W zielonej duszy Kaszub. Gazeta.pl Turystyka, 30 czerwca 2008. [dostęp 2 listopada 2008].
- ↑ Góry, jeziora i wyjątkowa kultura. Money.pl, 7 lutego 2008. [dostęp 2 listopada 2008].
- ↑ F. Lorentz, Gramatyka pomorska. Poznań 1927
