 |
|||||
|
|||||
  Schoonebeek
|
|||||
 |
|||||
|
|
|||||
| Provincie |  Drenthe |
||||
| Gemeente |  Emmen |
||||
| Coördinaten | 52°39'N 6°52'E | ||||
|
|
|||||
| Inwoners | 4900 | ||||
|
|
|||||
| Postcode | 7760-7761 | ||||
| Netnummer | 0524 | ||||
| Belangrijke verkeersaders | N853 N863 | ||||
| Ontstaan uit Dalen in 1884 Opgegaan in Emmen in 1998 Lijst van burgemeesters: Lijst van burgemeesters van Schoonebeek |
|||||
 Nederland |
|||||
Schoonebeek (tot 1952: Oud-Schoonebeek) (Nedersaksisch: Skoonebeek of Aold-Skoonebeek) is een dorp in de gemeente Emmen in de Nederlandse provincie Drenthe. In Schoonebeek bevindt zich het grootste olieveld van het vasteland van West-Europa.[1]
Inhoud |
bewerk Geschiedenis
Schoonebeek is tussen 1250 en 1435 gesticht als veenontginningsdorp[2] en is samen met Ruinerwold één van de oudste ontginningsdorpen van Drenthe. De oudst bekende vermelding is 26 mei 1341.[3]
Het dorp bestond oorspronkelijk uit vier delen: Westerse Bos (ook wel: Westeinde), Middendorp, Kerkeinde en Oosterse Bos (ook wel: Oosteinde). Deze lagen op een verhoging in het landschap.[4]
Voordat het onderdeel werd van de gemeente Emmen tijdens de herindeling in 1998 behoorde Schoonebeek tot de gemeente Schoonebeek, welke ontstond na een scheiding tussen Schoonebeek en de voormalige gemeente Dalen op 1 juli 1884[5]. Het Tweede Kamerlid Lucas Oldenhuis Gratama speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van de zelfstandige gemeente.
bewerk Aardolie
In 1943 werd in de aardlagen onder het dorp een olieveld ontdekt door de Bataafse Petroleum Maatschappij.[6] Dit veld werd vervolgens geëxploiteerd door de NAM. Met zogenaamde jaknikkers werd tot 1996 zo'n 250 miljoen vaten olie opgepompt.
In november 1976 gaat er iets mis bij een boorput. Hierdoor spuit met grote kracht olie uit de put. Een groot gedeelte van Schoonebeek wordt bedekt onder een dun laagje olie. De NAM laat alles reinigen door schoonmaakploegen en keert schadevergoedingen uit.
In 1996 werd de winning van de dikvloeibare aardolie gestaakt, omdat deze te onrendabel was geworden. De opgepompte olie bestond uit 95% zout water en 5% olie.[6]
In 2005 werd bekeken of er weer opnieuw kan worden gestart met oliewinning. Hiervoor is er in november en december van dat jaar seismologisch onderzoek gedaan in de plaats. Over een groot gebied werd een meetnetwerk aangelegd. In december 2007 is bekend gemaakt dat er in 2010 weer gestart zal worden met het winnen van olie. Het project zal zorgen dat de Nederlandse aardoliereserves gaan toenemen met ongeveer 50 procent. De jaknikkers keren echter niet meer terug. Omdat het steeds lastiger is geworden om de taaie, stroperige olie uit de grond te halen, gaat de NAM een techniek gebruiken waarbij stoom geproduceerd en geïnjecteerd wordt. De stoom wordt gehaald uit een nog te bouwen installatie, die naast de rioolzuiveringsinstallatie in Emmen zal komen te staan. Met restwarmte van een warmtekrachtcentrale wordt het water tot stoom verhit. Daarbij wordt tegelijkertijd elektriciteit opgewekt. De opgepompte olie zal getransporteerd worden naar naar een raffinaderij in het Duitse Lingen.[7]
bewerk Sage
Een oude sage vertelt over het ontstaan van Schoonebeek. De mooie Rebekke uit Noordbarge (Emmen) zou ongewenst zwanger zijn geworden. Na een volksgericht werd zij verbannen en trok het moerasgebied in. Op een bewoonbare zandrug baarde zij haar kind. De plek werd naar de schone Rebekke vernoemd: Schoonebeek. Deze sage is verwerkt in een gedicht.
bewerk Geografie
Schoonebeek ligt vlak aan de Duitse grens en aan het Schoonebeker Diep dat tevens de grens tussen Nederland en Duitsland vormt. Schoonebeek wordt ook wel Oud-Schoonebeek genoemd. Waarschijnlijk om verwarring met het dichtbij gelegen Nieuw-Schoonebeek te voorkomen.
bewerk Bezienswaardigheden
- In het Westerse Bos, Middendorp en Oosterse Bos staan enkele oude boerderijen die zijn aangemerkt als beschermd dorpsgezicht.
- Er zijn nog enkele Jaknikkers te bezichtigen. Bijvoorbeeld in het centrum. Deze Jaknikkers zijn echter niet meer in bedrijf.
- De Zwaantje Hans-Stokman's Hoeve: een gerestaureerde Saksische boerderij uit de 17e eeuw, verbouwd in 1887. Hier zijn zandtapijten te bewonderen. Eenmaal per jaar is er een wedstrijd onder basisschoolleerlingen om het mooiste tapijt te strooien.
- Schoonebeek is ook de enige plaats in Nederland waar de zogenaamde boô voorkomt. Dit is een oude Saksische veehut waar de herder met zijn vee verbleef.
- In natuurgebied de NAM-vijver is de zeldzame brede orchis te vinden.
- Voormalige fabrieksgebouwen van de N.V. Oud-Schoonebeeker Turfstrooiselfabriek en Veenderij A. Veldkamp-Erica.[4] Tegenwoordig in gebruik als locatie voor feesten en bekend onder de naam Turfcafé.
- Het schapenras Schoonebeker heideschaap komt voort uit het gebied rond Schoonebeek.
- Schoonebeek is een van de weinige plaatsen in Nederland waar nog hoogveen te vinden is.
- Luchtwachttoren uit de Koude Oorlog aan het Schoonebeker Diep bij de grensovergang naar Emlichheim.
- Gedenksteen aan de Europaweg, een monument voor negen Schoonebekers die sneuvelden in de Tweede Wereldoorlog.
- Algemene Begraafplaats Schoonebeek, met graven van oud-burgemeesters.
bewerk Voorzieningen
bewerk Bekende Schoonebekers
- Maruschka Detmers (16 december 1962), actrice
- Erik Regtop (16 februari 1968), oud-profvoetballer van o.a. Sc Heerenveen en AFC Ajax
bewerk Trivia
- Schimpnaam voor de inwoners: Veenkloeten.
- Lodewijk Bernardus Johannes Dommers werd in 1884 de eerste burgemeester van Schoonebeek.
- Ieder jaar in de laatste week van augustus is er de zogenaamde Boortorenwandeltocht met afstanden over 5, 10, 15, 20 en 40 kilometer. In 2006 werd de 50e editie georganiseerd.
bewerk Fotogalerij
 De Jaknikker in het centrum herinnert aan vroegere tijden, en aan een nieuwe toekomst. |
 Beeld van een zand strooiende Zwaantje Hans. (O. de Ruyter, 1984) |
 Het Schoonebeker Diep vormt de grens tussen Nederland en Duitsland. |
.jpg) Oosterse Bos |
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Schoonebeek van Wikimedia Commons. |
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
| Delfstoffen in Nederland | |
|---|---|
|
Delfstoffen: Keukenzout · Turf · Aardgas · Aardolie · Steenkool |
| Gemeente Emmen |
|
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|