|
|
|
Een boô (ook: boo of boe) is een veehut waar een herder met zijn rundvee verbleef. Klik 
hier (info·uitleg) voor de uitspraak.
Inhoud |
bewerk Indeling
De hut is onderverdeeld in een gedeelte voor het vee en een woonvertrek voor de herder. Een boô is gemaakt van goedkope materialen. De wanden zijn meestal van stro of gevlochten twijgen die besmeerd zijn met koemest of leem. Het dak is ook van stro. Naast de boô staat meestal een hooischuur.
bewerk Boô-heer
De herder, die het vee ver buiten het dorp liet grazen, kon in de boô overnachten. De herder werd boô-heer genoemd en was in de regel ongetrouwd. Hij was in dienst van een zogenaamde broodheer. Eenmaal in de veertien dagen keerde de boô-heer terug naar de boerderij van zijn broodheer om proviand en schone kleren te halen. De boô-heer mocht de opbrengst van de enige melkkoe in zijn geheel houden en ook de eieren die de kippen in de boô legden, waren voor hem.
bewerk Voorkomen
De grensplaatsen Schoonebeek en Nieuw-Schoonebeek in de Nederlandse provincie Drenthe zijn de enige plaatsen waar deze voorkomt. Het dorp Nieuw-Schoonebeek stond daarom aan de Duitse kant van de grens lange tijd bekend als boôëndorf. De boôën die er nu nog zijn te vinden, zijn echter niet meer origineel of staan niet meer op de oorspronkelijke plek.
bewerk Herkomst van het woord
De naam boô is een cognaat van het Duitse woord 'Bude' dat 'stal' betekent. Het dakje op de tweede 'o' wijst erop dat er een letter is weggevallen. In het Deens betekent 'bo' woning en 'bij' betekent boerderij. Het woord boô behoort tot het Nedersaksisch. Andere (streek)talen kennen ook cognaten van het woord: het Westfries (boed, boet) en Fries (bode, bodde). [1]
bewerk Boôën: verdwenen bouwwerken
De laatste originele boô, de Wilmsboô (1640) in Nieuw Schoonebeek, brandde in oktober 2004 af. Er bestonden plannen de boô op de Europese monumentenlijst geplaatst te krijgen. De Wilmsboô was eigendom van de Drentse Oudheidkundige Stichting De Spiker. In maart 2005 is een start gemaakt met de herbouw. De herbouwde Wilmsboô werd op 4 juni 2008 officieel geopend door Prinses Margriet der Nederlanden. Deze replica heeft nu een woonfuctie.
De Hekmansboô is ook een replica, die bovendien niet meer op de oorspronkelijke locatie staat. Deze boô bevindt zich op het terrein van Zuivelboerderij De Katshaar aan de Europaweg (N863).
bewerk Referenties
- ^ Van der Molen, S. J. (onbekend jaartal). De Schoonebeeker booën, hun dienst en hun bouw. Onbekende uitgever.